نکات مهم در مورد افزایش هورمون پرولاکتین خون

افزایش پرولاکتین از عوامل دیگر عدم تخمک گذاری در گروه ‏II‏ سازمان بهداشت جهانی در ارتباط با عدم تخمک ‏گذاری می باشد.‏ این اختلال در در 1% جمعیت زنان دیده می‌شود.‏ شیوع سنی آدنوم‌های هیپوفیز از سن 86-2 سال ‏می‌باشد بیشترین شیوع در دهه ششم است.‏ ‏ مشکل پرولاکتین بالا در بین زنان شایعتر از مردان بوده و در کودکان نیز ‏به ندرت ایجاد می‌شود.
‏ ‏
یک سوم زنانی که قاعدگی نامنظم دارند مبتلا به هایپر پرولاکتینمی هستند.
‏-‏ پرولاکتین یک هورمون پپتیدی کوچک (در حدر ‏
23 KD‏) بوده که از سلولهای لاکتوتروف، بخش قدامی غده ‏هیپوفیز آزاد می‌شود. پرولاکتین در انسان ساختاری شبیه هورمون رشد دارد و با اندازه‌های مختلف ۱۶ تا ۲۲ ‏کیلو دالتون یا بزرگتر می‌باشد.
‏-‏ غده‌ی هیپوفیز یک غده‌ی کوچک به اندازه‌ی نخود است که در زیر مغز قرار دارد
.
‏-‏ مانند سایر هورمون‌های مترشحه از
آدنوهیپوفیز ترشح پرولاکتین نیز طی شبانه روز تغییر دارد (حداکثر ‏ترشح آن طی خواب و حداقل آن بین ۱۰ صبح تا ۱۲ ظهر است).‏
‏-‏ بنابراین ترشح این هورمون تابع یک سیکل ریتمیک بوده و در خواب، استرس، بارداری، تحریک پستانها و ‏یا ضربه به آن افزایش می یابد.‏
‏-‏ غذا خوردن و درمان با
استروژن موجب تحریک ترشح پرولاکتین می‌شوند.‏
‏-‏ بیش از سیصد عملکرد مختلف برای این
هورمون در مهره داران گزارش شده‌است. در انسان این هورمون ‏در متابولیسم، عملکرد سیستم ایمنی و پانکراس نیز نقش دارد.
‏-‏ ترشح پرولاکتین با آزاد شدن هورمون دوپامین از هیپوتالاموس
  تنظیم می‌شود، در نتیجه ترشح آن را مهار می ‏کند.‏
‏-‏ هورمون آزاد کننده تیروتروپین (‏
TRH=Thyrotropin Realising Hormone‏) مترشحه از ‏هیپوتلاموس که باعث آزاد شدن ‏TSH‏ از آدنوهیپوفیز می شود نیز باعث آزاد شدن پرولاکتین می شود ‏بنابراین در کم کاری تیروئید افزایش تولید پرولاکتین دیده می شود. ‏
‏-‏ بنابراین هر دارویی که باعث کاهش ترشح دوپامین شود و یا باعث کاهش فعالیت دوپامین شود می تواند سبب ‏افزایش سطح پرولاکتین خون شود (نظیر متیل دوپا).‏
‏-‏ دوپامین از طریق گیرنده های ‏
D2‏ موجود در سطح سلولهای لاکتوتروف بر روی ترشح پرولاکتین تاثیر می ‏گذارد، بنابراین داروهای بلوکه کننده این گیرنده ها (نظیر کلروپرومازین، فلوپن تیکسول و هالوپریدول) می ‏توانند باعث افزایش پرولاکتین شود. ماریجوآنا به احتمال زیاد با همین مکانیسم باعث افزایش پرولاکتین در ‏زنان و مردان می شود.‏
‏-‏ استفاده از داروهای آگونیست رسپتورهای ‏
D2‏ (نظیر بروموکریپتین، کابرگولین و کیناگولاید) باعث کاهش ‏سطح پرولاکتین می شود.‏
‏-‏ هرگونه انسدادی و یا فشردگی که در ساقه مغزی صورت بگیرید مانع از رسیدن دوپامین به سلولهای ‏لاکتوتروف شده و در نتیجه هایپرپرولاکتینمیا ایجاد می کند.‏
‏-‏ تحریک ترشح دوپامین از هیپوتالاموس تحت تأثیـر استرس، تحریک عاطفی و داروها افزایش می‌یابد

.
مکانیسم اثر پرولاکتین در تخمک گذاری
پرولاکتين با مکانیسم های ذیل بر روی تخمک گذاری اثر می گذارد:‏

o تعداد گيرنده ‌های LH روی جسم زرد تخمدان ها را افزايش می دهد و در نتیجه منجر به افزايش ‏ساخت و ترشح پروژسترون در زنان می‌ شود. ‏
o پرولاكتين ترشح پالسي گنادو تروپين ها را مهار ميكند و در نتیجه افزايش ناگهاني LH در وسط ‏سيكل را متوقف ميسازد كه اين امر منجر به عدم و یا کاهش تخمك گذاري ميگردد.‏
o پرولاکتین با باعث مهار ترشح ‏GnRH‏ شده و در نتیجه منجر به کاهش تولید ‏FSH‏ و ‏LH‏ می ‏شود، و به نوبه آن سطح استروژن و پروژسترون هم کاهش یافته و در نتیجه منجر به ایجاد ‏هایپوگونادیسم می شود.‏
o پرولاكتين توليد آندروژن آدرنال را تحريك ميكند و افزايش آندروژن ميتواند سبب افزايش وزن، عدم ‏تخمک گذاری و پر موئي گردد.‏


نقش پرولاکتین در بارداری
مهمترین عملکرد پرولاکتین در بدن زنان، فعال کردن روند تولید شیر بعد از زایمان است
.
بنابراین این موضوعی کاملا طبیعی است که در دوران بارداری میزان پرولاکتین خون مادر بالا باشد
.
پرولاکتین همچنین بر میزان تولید هورمون‌های جنسی (استروژن و تستوسترون) در بدن فرد (هم مردان و هم زنان) ‏تاثیرگذار است

.
علت‌ها و دلایل بالا بودن پرولاکتین چیست؟


علت اصلی آن اغلب آدنوم هیپوفیز (تومور خوش‌خیم در قاعده غده هیپوفیز) است؛ بنابراین توصیه می‌شود که برای تمام ‏بیماران مبتلا به هایپرپرولاکتینوما، یک سی تی اسکن یا
MRI از منطقه زین ترکی sella turcica ‏ نیز انجام شود.
این تومور یا توده‌ی اضافی میزان زیادی پرولاکتین تولید می‌کند
.
پرولاكتینوما علت 20-15 درصد موارد آمنوره ثانویه است. پرولاكتین ممكن است با اضطراب و افسردگی همراه باشد
.
پرولاکتینوما به دو دسته میکروآدنوما و ماکروآدنوما تقسیم میشود. میکروآدنوما، آدنومای کمتر از
 10 mm است و ‏ماکروآدنوما، آدنومای بیشتر از 10 mm است.
در بیماران مزمن کلیه به دلیل کاهش فیلتراسیون کلیوی، هایپرپرولاکتینمی دیده می‌شـود. ‏
تروما و ضایعات نئوپلاستیک که منشاء قفسه صدری یا نخاع دارند به‌دلیل تحریک اعصاب حسی سبب ‏هایپرپرولاکتینمی می‌شود
.
این تومورها ممکن است کوچک یا بزرگ باشند ولی معمولا خوش‌خیم هستند، به این معنا که این بافت‌های اضافی، ‏سرطانی نیستند
.
درصورتی‌که این تومورها بسیار بزرگ باشند می‌توانند موجب بروز علائم دیگری مانند سردرد، اختلالات بینایی و یا ‏هر دوی آن‌ها شوند
.
برخی از داروها نیز می‌توانند باعث افزایش سطح پرولاکتین خون شوند.

این دارو‌ها شامل مواردی می‌شوند که برای درمان بیماری‌های زیر تجویز می‌شوند‎:

‏-‏ فشار خون بالا (مانند مسدودکننده‌های کانال کلسیم و متیلدوپا)‏
‏-  افسردگی (داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای) ‏
‏- زخم (آنتاگونیست‌های ضد ‏
H2‏)‏
‏-  سوزش سر دل و بیماری رفلاکس معده (متوکلوپیرامید)‏
‏-‏ درد (داروهای مشتق شده از اوپیوم)‏
‏-‏ مشکلات روانی بسیار جدی (داروهای ضد روانپریشی مانند‌هالوپیدرول)‏
‏-‏ علائم یائسگی (استروژن)‏
‏-‏ سایر علل بالا بودن پرولاکتین عبارتند از

 
کم کاری تیروئید – به این معنا که غده‌ی تیروئید به اندازه‌ی کافی هورمون تیروئید تولید نمی‌کند

 
آسیب‌های دیواره‌ی قفسه سینه و یا هر بیماری که به قفسه سینه آسیب می‌زند، مانند زونا

 
دیگر انواع تومور‌ها و بیماری‌هایی که به غده هیپوفیز آسیب می‌زنند و یا انجام پرتودرمانی برای از بین بردن ‏تومور‌هایی که در نزدیکی هیپوفیز هستند

 
بیماری‌های مزمن کلیه و کبد

 
در برخی موارد نمی‌توان هیچ علتی برای بالا بودن میزان پرولاکتین پیدا کرد

 
علائم و نشانه‌های پرولاکتین بالا چیست؟
 
 
هم در مردان و هم در زنان، بالا بودن پرولاکتین می‌تواند موجب نازایی، کاهش میل جنسی و کاهش تراکم ‏استخوان‌ها شود
.  
 
علاوه بر این ممکن است علائم زیر در زنان ایجاد شود

 
خشکی واژن که منجر به درد در هنگام دخول در هنگام برقراری رابطه جنسی می‌شود

اختلالات قاعدگی – قاعده نشدن یا بی نظمی در قاعدگی

تولید شیر در سینه‌ها در حالی که شخص باردار یا در دوران شیردهی نیست

این هورمون با تاثیر برروی پستانها در دوران بارداری باعث رشد و بزرگی و در هنگام شیردهی باعث ‏تحریک تولید شیر می شود.‏
افزایش آن در زنان منجر به گالاکتوره (تولید و جریان خودبخودی شیر از پستانها که در 30% موارد دیده می ‏شود) و اختلال در سیکل قاعدگی (‏
‎10-40 درصد زنان مبتلا به هایپرپرولاکتینمی دچار آمنوره هستنـد. در ‏‏15% موارد آمنوره ثانویـه و 2% موارد الیگومنوره هایپرپرولاکتینمی دیده می‌شـود. در 75% موارد آمنوره ‏و گالاکتوره، هایپرپرولاکتینمی دیده می‌شـود).‏
علایم بالینی مربوط به اثرات افزایش سایز توده پرولاکتینوما شامل، اختلال بینایی، سردرد، سرگیجه ، تهوع و استفراغ ‏می‌باشد

افزایش پرولاکتین در مردان نیز ممکن است منجر به علائم ذیل شود

‏-  اختلالات نعوظ  (بصورت داشتن مشکل در نعوظ آلت یا حفظ حالت نعوظ)‏

‏-  بزرگ شدن سینه‌ها یا ژنیکوماستی

‏-  کاهش حجم عضلانی بدن و کم شدن موهای بدن
.
‏- کاهش عملکرد گونادها،


بالا بودن پرولاکتین چگونه تشخیص داده می‌شود؟
 
 
برای تشخیص افزایش تولید پرولاکتین، از آزمایش خون استفاده می‌شود

 
درصورتی‌ که میزان پرولاکتین خون شخص بالا باشد، معمولا آزمایشات بیشتری انجام می‌شود تا میزان هورمون ‏تیروئید نیز در خون شخص تعیین شود
.  
 
درصورتی‌ که میزان هورمون تیروئید در خون پایین باشد، کم‌کاری تیروئید به عنوان علت افزایش پرولاکتین شناخته ‏می‌شود
.  
 
پزشک شما همچنین در مورد سایر بیماری‌ها و مشکلاتی که دارید و داروهایی که مصرف می‌کنید و احتمال باردار ‏بودن شما سوالاتی می‌پرسد
.  
 
در صورتی که تصور شود شخص به مشکل پرولاکتینوما (تومورهای غده هیپوفیز) دچار شده است، از مغز او توسط ‏دستگاه
  MRI عکس برداری می‌شود 
تا وضعیت تومورهای غده هیپوفیز و اندازه آن‌ها بررسی شود.
‏-‏ بعضی موارد آدنوم هیپوفیزی بزرگ در
MRI دیده می‌شود اما افزایش اندکی در پرولاکتین سرم وجود دارد. ‏مورد فوق به دو علت اتفاق می‌افتد یکی این‌که ماکرو آدنومای غیر عملکردی با انتشار به بالای کیاسمای اپتیک ‏و فشردن ساقه کیاسمای اپتیک اتفاق می‌افتد و دیگری این‌که اثر hook effect در سنجش سطح پرولاکتین ‏دیده می‌شود. گاهی در ایمونواسی پرولاکتین به دلیل کمبود سطح آنتی‌بادی ضد پرولاکتین میزان پرولاکتین ‏کمتر از سطح موجود، برآورد می‌شد و این مشکل پس از رقیق کردن سرم و اندازه‌گیری مجدد سطح ‏پرولاکتین در سرم رقیق شده حل می‌شود. ‏
‏-‏ افتراق بین دو شکل فوق بسیار مهم است زیرا آدنومای غیرعملکردی هیپوفیز با درمان جراحی برطرف ‏می‌شود اما هایپرپرولاکتینمی با درمان دارویی برطرف می‌شود.‏

‏-‏ اندازه‌گیری پرولاکتین در اوایل صبح و در حال ناشتایی صورت می‌گیرد. پس از تحریک پستان، نزدیکی ‏جنسی، ورزش و استرس و انجام معاینه ژنیکولوژیک نباید تست آزمایشگاهی انجام شـود.‏

‏-‏ اگر میزان پرولاکتین بیشتر از
 1000 mU/L باشد، گرافی از هیپوفیز جهت بررسی هیپوفیز انجام می‌شود. ‏علایم موجود در گرافی هیپوفیز شامل بزرگ شدن خود هیپوفیز، دمینرالیزاسیون و فرورفتگی غیر متقارن ‏نشان دهنده ماکرو پرولاکتینوما می‌باشد.‏
‏-‏ امروز به جای انجام گرافی ساده جمجمه از
CT اسکن یا MRI استفاده می‌کنیم در ضمن انجام MRI بهتر ازCT اسکن است،MRI با استفاده از گادولینیوم در تشخیص ضایعات هیپوفیز بسیـار حساس است
 
آزمایش پرولاکتین چگونه انجام می‌شود؟

 
آزمایش پرولاکتین یک آزمایش خون ساده است که مانند سایر آزمایش‌های خون انجام می‌شود

 
این آزمایش تنها چند دقیقه طول می‌کشد و نیازی به آمادگی خاصی قبل از انجام تست نیست، ولی بهتر است ‏موارد ذیل رعایت شود
 
معمولا این تست سه یا چهار ساعت بعد از بیدار شدن در صبح انجام می‌شود.  
مانند سایر آزمایشات خون، توسط سرنگ از خون شما نمونه‌برداری می‌شود

 
عواملی که می‌توانند بر نتیجه‌ی این آزمایش موثر باشند عبارتند از: برخی داروها مانند داروهای پیشگیری از ‏بارداری، داروهای فشار خون بالا و
داروهای ضد افسردگی
 
مطمئن شوید که قبل از انجام آزمایش در مورد تمامی داروهایی که مصرف می‌کنید به پزشک خود اطلاع ‏داده‌اید.  
 
اختلالات خواب، استرس بالا و انجام ورزش‌های پرفشار نیز می‌تواند بر نتایج آزمایش تاثیرگذار باشد.‏
در بعضی موارد، هایپرپرولاکتینمی بدون علایم کلینیکی دیده می‌شود که در این موارد هایپرپرولاکتینمی ممکن ‏است به دلیل وجود ماکروپرولاکتین باشد در این صورت پس از مصرف پلی‌اتیلن گلیکول تست اندازه‌گیری ‏پرولاکتین، مجدداً تکرار می‌شود. ‏
در موارد هایپرپرولاکتینمی جهت رد کردن آکرومگالی اندازه‌گیری
IGF- I توصیه می‌شود. ‏


درمان هایپرپرولاکتینمی

 
هدف از درمان عبارت است از
:  
‏1-  رساندن پرولاکتین سرم به حد نرمال و کاهش علایم ناشی از افزایش پرولاکتین سرم مثل قاعدگی‌های ‏نامرتب، نازایی و اختلالات جنسی

‏2-  کاهش سایز تومور و اصلاح میدان دید
 
‏3-  برگرداندن عملکرد هیپوفیز به سطح نرمال
 
‏4-  بهتر کردن کیفیت زندگی


اندیکاسیون های درمان عبارتند از
:


‏1-  تمام موارد ماکروپرولاکتینما
 
‏2-  بیماران با علایم سردرد ،میدان دید قاعدگی نامرتب و نازایی
 
‏3- ‏
بیماران با علائم کمبود استروژن و استئوپنی
‏ درمان آن هم استفاده از آگونیست های دوپامین (نظیر ‏
cabergoline‏ و یا ‏bromocriptine‏) می باشد. ولی ‏قبل از شروع به درمان باید تست های تیروئید چک شود و اگر بیمار کم کاری تیروئید داشت ابتدا آن درمان شده و ‏اگر باز هم پرولاکتین بیمار بالا بود درمان اختصاصی آن شروع شود.‏
داروهایی مثل هالوپریدول، فنوتیازین‌ها، متیل دوپا، استروژن، ضدافسردگی‌ها، رزرپین، متوکلوپرامیـد به دلیل ‏مهار دوپامین سبب هایپرپرولاکتینمی می‌شونـد.‏

استئوپنی و هایپرپرولاکتینمی


هایپرپرولاکتینمی سبب کاهش میزان استروژن سرم می شود. بنابراین بیماران، مستعد استئوپنی به دلیل هیپواستروژنمی ‏می‌باشند. میزان کاهش استخوان بستگی به طول مدت کمبود استروژن و هیپوگنادیسم ناشی از آن دارد. در یک مطالعه ‏مقطعی در 45 بیمار پرولاکتینوما، 22% از بیماران دچار استئوپنی واضح بودند و نسبت به همسالان خود نمره
Z کمتری داشتند. زنان تحت درمان هایپرپرولاکتینمی، نیاز به اندازه‌گیری دانسیته استخوان به صورت پریودیک دارند و ‏باید درمان‌های تکمیلی جهت هیپواستروژنمی دریافت کنند. پس از بازگشت پرولاکتین به سطح نرمال در بیماران ‏هایپرپرولاکتینمی، میزان استروژن به سطح نرمال برمی گردد.‏



تاریخ انتشار: 18:14:8 1398/03/23
Shortcut keys: Prev=Right , Next=Left
سایر مطالب
آزمایش چالش گلوکز (GCT) یافته های آزمایشگاهی در بیماران بستری مبتلا به کووید-19 بروسلوز و آزمایش های سرولوژی تشخیص تب مالت آپدیت سال 2020 انجمن سرطان آمریکا در مورد واکسن HPV نحوه پیگیری سلولهای خوش خیم اندومتر Benign Endometrial Cells (BEC) و یا سلولهای خوش خیم گلاندولار Benign Glandular Cells طبق آخرین گایدلاین ASCCP 2019 یک کامنت پراکتیکال: گزارش دهی آزمایش میکروسکوپی ادرار تست نیتریک‌اکسید بازدمی چیست؟ گایدلاین انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society) در مورد پیشگیری و تشخیص اولیه کانسر دهانه رحم آگلوتیناسیون و تجمع اسپرم آزمایش PTH یا اندازه گیری هورمون پاراتیروئید نقدی بر آخرین "" دستورالعمل کشوری برنامه ساماندهی پیشگیری از ناهنجاری های کروموزومی جنین "" بازنگری سال 1399 (بخش چهارم ) نقدی بر آخرین "" دستورالعمل کشوری برنامه ساماندهی پیشگیری از ناهنجاری های کروموزومی جنین "" بازنگری سال 1399 (بخش سوم ) نقدی بر آخرین "" دستورالعمل کشوری برنامه ساماندهی پیشگیری از ناهنجاری های کروموزومی جنین "" بازنگری سال 1399 (بخش دوم ) نقدی بر آخرین "" دستورالعمل کشوری برنامه ساماندهی پیشگیری از ناهنجاری های کروموزومی جنین "" بازنگری سال 1399 (بخش اول ) اثر تداخلی هیپر تری گلیسریدیمی در سنجش HbA1c چگونه است?
رفتن به بالای صفحه